Solliciteren met AI: mag dat en hoe werkt het?

Mag je AI gebruiken bij je sollicitatie?

Het antwoord luidt: ja, dat mag. Er is geen specifieke regel die zegt dat je geen hulp mag gebruiken bij het schrijven van je motivatiebrief of het opstellen van je cv. Ook recruiters gebruiken steeds vaker AI, bijvoorbeeld om vacatureteksten te schrijven of cv’s te screenen. Het is dus helemaal niet gek om AI ook zelf als hulpmiddel in te zetten tijdens je sollicitatie.

Gebruik AI als hulpmiddel

Zie AI als een handige assistent die met je meedenkt, niet als iemand die het werk van je overneemt. Laat ChatGPT bijvoorbeeld meedenken over de opbouw van je motivatiebrief, helpen bij het formuleren van sterke zinnen of helpen om je kwaliteiten helder op papier te zetten.

Maar let op: als je brief te perfect, te zakelijk of juist te generiek klinkt, loop je het risico dat je brief zijn eigenheid verliest. En dat zou zonde zijn.

1. Tijdsbesparing bij terugkerend schrijfwerk

Wat als je het steeds opnieuw formuleren van je motivatie en ervaring kunt automatiseren? Met AI is dat gewoon mogelijk. Je voert één keer je basisinformatie in — jouw profiel, werkervaring en de belangrijkste functie-eisen — en de tool genereert in korte tijd meerdere relevante varianten.

Het grootste voordeel van AI is niet alleen de snelheid, maar vooral de tijd die je ermee vrijspeelt. Die kun je weer gebruiken voor wat écht belangrijk is: je verdiepen in de organisatie, de vacature goed analyseren en bedenken welke ervaringen en kwaliteiten je wilt benadrukken.

2. Inspiratie bij een writer’s block

Iedereen die ooit heeft gesolliciteerd, kent het wel: je staart naar een leeg scherm en hebt geen idee hoe je moet beginnen. Juist op zo’n moment kan AI een fijne sparringpartner zijn. Niet om een volledige sollicitatiebrief voor je te laten schrijven, maar juist om je op weg te helpen.

Dat kan op allerlei manieren. Laat AI bijvoorbeeld meedenken over een sterke opening, je motivatie scherper formuleren of een lange alinea terugbrengen tot de kern. Ook kan het helpen om woorden te geven aan kwaliteiten die je zelf lastig vindt om te omschrijven.

Gebruik die eerste opzet vooral als inspiratiebron. Kijk welke zinnen of ideeën je aanspreken en geef er je eigen draai aan. Misschien ontdek je zo een originele invalshoek, of helpt het je om beter te verwoorden waarom de functie bij je past. Zo wordt AI niet de schrijver van jouw motivatiebrief, maar een hulpmiddel dat je creativiteit juist aanwakkert.

3. Taalkundige ondersteuning

Een goede sollicitatiebrief draait niet alleen om wat je schrijft, maar ook om hoe je het verwoordt. De toon moet precies goed zijn: professioneel, maar niet stijf; enthousiast, maar niet overdreven. AI kan je helpen om die balans te vinden. Dat is handig als Nederlands niet je moedertaal is of als je dyslexie hebt, maar ook als je je tekst gewoon nét wat scherper wilt maken.

Vraag AI bijvoorbeeld om een eenvoudige formulering als “ik ben goed in” krachtiger te maken. Je krijgt dan alternatieven die beter passen bij een sollicitatiebrief, zoals “mijn kracht ligt in” of “ik heb veel ervaring met”. Ook kun je laten checken of je openingszin goed aansluit bij de functie. Voor een creatieve rol mag die bijvoorbeeld wat losser klinken dan voor een financiële functie.

Ook handig: laat AI checken of je niet te veel clichés of modetermen gebruikt, zoals ‘out-of-the-box’ of ‘hands-on mentaliteit’. Zulke woorden komen namelijk in veel sollicitatiebrieven voor en zeggen vaak weinig over wie jij bent. Door ze te vervangen door concretere en persoonlijkere formuleringen, blijft je brief professioneel én herkenbaar als jouw eigen verhaal.

4. Objectieve feedback

Wanneer je lang aan een brief of cv hebt gewerkt, is het lastig om er nog met een frisse blik naar te kijken. AI kan die afstand voor je creëren. Laat een tool bijvoorbeeld checken of je vaak dezelfde woorden gebruikt, of je zinnen niet te lang zijn en of je boodschap duidelijk overkomt.

Je kunt AI ook gericht om feedback vragen. Denk aan vragen als: “Is mijn tekst logisch opgebouwd?”, “Komt mijn motivatie overtuigend over?” of “Welke informatie mist nog?” Zo ontdek je sneller waar je tekst sterker, concreter of juist bondiger kan.

Het voordeel is dat je meteen feedback krijgt, zonder afhankelijk te zijn van iemand die tijd moet maken om mee te lezen. Dat betekent natuurlijk niet dat menselijke feedback overbodig is.

AI inzetten tijdens je sollicitatie

1. Begin met gedegen research

Nog vóór je begint met schrijven, kan AI je helpen om je beter in het bedrijf en de functie te verdiepen. Vraag bijvoorbeeld naar ontwikkelingen binnen de sector, veelvoorkomende uitdagingen in de rol of vaardigheden die steeds belangrijker worden. Denk aan vragen als:

• Welke ontwikkelingen spelen momenteel in deze sector?
• Met welke uitdagingen krijgt iemand in deze functie vaak te maken?
• Welke vaardigheden zijn belangrijk om succesvol te zijn in deze rol?
• Welke onderwerpen kan ik benoemen om te laten zien dat ik het bedrijf en de markt begrijp?

Gebruik de antwoorden vooral als startpunt voor je eigen onderzoek. Controleer belangrijke informatie altijd op de website van het bedrijf, in de vacaturetekst en via betrouwbare bronnen. Zo voorkom je dat je motivatiebrief algemeen blijft of dat je informatie gebruikt die niet klopt.

2. Werk met de juiste prompts

Hoe duidelijker en specifieker je prompt, hoe beter het resultaat. Een algemene opdracht als “Schrijf een motivatiebrief” levert al snel een tekst op die ook bij tientallen andere kandidaten zou kunnen passen. Geef je AI meer context, dan wordt de uitkomst een stuk bruikbaarder.

Vertel bijvoorbeeld om welke functie en organisatie het gaat, welke ervaring je meebrengt, wat je wilt benadrukken en welke toon bij je past. In plaats van alleen “Schrijf een motivatiebrief” kun je bijvoorbeeld vragen: “Schrijf een opening voor een motivatiebrief voor een marketingfunctie bij een duurzaam fashionmerk, waarin ik mijn passie voor mode duidelijk naar voren laat komen.”

Zie AI dus vooral als een gesprekspartner: hoe beter jij uitlegt wat je zoekt, hoe relevanter en persoonlijker de input wordt. ChatGPT, Claude of Gemini kunnen veel, maar jij bepaalt met je prompt de richting.

3. Personaliseer altijd het resultaat

AI kan je helpen om snel tot een sterke eerste versie te komen. Maar het zijn juist jouw eigen unieke ervaringen die een sollicitatie persoonlijk en overtuigend maken. Vul een AI-tekst daarom altijd aan met concrete voorbeelden, resultaten en situaties uit je loopbaan.

Schrijft AI bijvoorbeeld: “Ik heb ervaring met projectmanagement”? Maak dat dan tastbaar: “Als projectleider bij bedrijf X coördineerde ik een team van acht mensen en leverde ik het nieuwe klantenportaal twee weken voor de deadline op.”

Zo laat je niet alleen zien wat je kunt, maar ook wat je daadwerkelijk hebt bereikt. Dat maakt je motivatie geloofwaardiger, persoonlijker en onderscheidender. Gebruik AI dus vooral om je verhaal beter te formuleren, maar zorg ervoor dat de inhoud echt van jou blijft.

4. Gebruik AI als interviewtrainer

AI kan je ook helpen bij de voorbereiding op je sollicitatiegesprek. Laat bijvoorbeeld vragen bedenken die passen bij de functie waarop je solliciteert, zoals: “Welke vragen kan ik verwachten voor een functie als HR-adviseur?”

Oefen vervolgens je antwoorden en vraag AI om feedback op de inhoud of formulering. Je kunt ook de STAR-methode gebruiken en AI laten doorvragen op voorbeelden. Zo oefen je niet alleen wát je wilt vertellen, maar ook hoe je dat duidelijk en overtuigend onder woorden kunt brengen.

Zo ga je beter voorbereid en met meer vertrouwen het gesprek in.

De valkuilen van solliciteren met AI: waar moet je voor oppassen?

1. Herkenbare AI-taal vermijden

Recruiters lezen veel sollicitatiebrieven en herkennen al snel teksten die erg algemeen of glad geformuleerd zijn. AI kiest namelijk vaak voor veilige zinnen die grammaticaal prima zijn, maar weinig persoonlijkheid laten zien. Denk aan clichés als: “Ik ben een gemotiveerde teamspeler”, “Ik werk graag in een dynamische omgeving” of “Geen uitdaging is mij te groot.”

Op zichzelf klinken zulke zinnen netjes, maar ze zeggen weinig over wie jij werkelijk bent. Bovendien zijn het formuleringen die je waarschijnlijk zelf niet snel zou gebruiken.

Lees de tekst daarom altijd terug en vraag jezelf af: zou ik dit zelf zo zeggen? Vervang algemene formuleringen door concrete voorbeelden en woorden die bij jou passen. Zo blijft je brief persoonlijk en voorkom je dat hij klinkt als een tekst die door AI geschreven is.

2. Doe een factcheck

AI-tools zoals ChatGPT of Claude zijn getraind op enorme hoeveelheden tekst van internet. Daar kan ook verouderde of onjuiste informatie tussen zitten. Bovendien kan AI informatie verzinnen als het iets niet zeker weet. Dit wordt ook wel hallucineren genoemd. Let daarom goed op:

1. Actualiteit: Check tijdgevoelige informatie, zoals regelgeving en trends, bij een recente bron.
2. Claims: Zorg dat je elke bewering kunt onderbouwen met een concreet voorbeeld.
3. Data en cijfers: Vergelijk jaartallen, percentages en resultaten met je cv of portfolio.
4. Laat AI meekijken: Vraag welke feiten je nog moet controleren of welke informatie ontbreekt.
5. Namen en titels: Controleer bedrijfsnamen, functietitels en teamnamen bij de officiële bron.
6. Stijl en toon: Schrap clichés en vervang algemene uitspraken door concrete voorbeelden.
7. Terminologie: Gebruik waar mogelijk dezelfde termen als in de vacature.

3. Blijf authentiek

Het is verleidelijk om AI jou te laten presenteren als de ‘perfecte kandidaat. Overdrijf je vaardigheden echter niet en voeg geen ervaring toe die je niet hebt. Gebruik AI vooral om duidelijker te verwoorden wat je wél kunt en waar je goed in bent. Zo blijft je geloofwaardig.

4. Upload nooit vertrouwelijke informatie

Voer nooit persoonsgegevens, zoals je adres of BSN, of vertrouwelijke bedrijfsinformatie in. Zodra je deze data deelt, geef je de controle over het verdere gebruik ervan uit handen.

AI helpt je op weg, Unique denkt met je mee

Nu is het tijd voor het echte werk. Want hoe handig AI ook is, uiteindelijk draait een goede sollicitatie om jou: je ervaring, je talenten en wat je zoekt in een volgende baan.

Bij Unique kijken we daarom verder dan een perfect cv of een foutloze motivatiebrief. We zijn vooral benieuwd naar wie jij bent en waar jij tot je recht komt. Klaar om de volgende stap in jouw carrière te zetten? Bekijk onze actuele vacatures en ontdek welke baan écht bij jou past.

👉 Lees ook: Wat is cultural fit eigenlijk?