Schijnzelfstandigheid: wet DBA en regels vanaf 2025
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer je als zelfstandige zonder personeel werkt, terwijl je in de praktijk aan de criteria van een werknemer voldoet. Je werkt dus als zzp'er, maar functioneert eigenlijk als iemand in loondienst. Dit kan gevolgen hebben voor jou én je opdrachtgever.
Waarom pakt de Belastingdienst schijnzelfstandigheid aan?
De Belastingdienst pakt schijnzelfstandigheid aan om:
- Belastinginkomsten: belastingvoordelen kunnen onterecht worden gebruikt.
- Eerlijke concurrentie: bedrijven onder dezelfde voorwaarden te laten werken.
- Regelingen: deze beschikbaar te houden voor echte ondernemers.
- Werknemersrechten: werkenden beter te beschermen.
- Zekerheden: zoals sociale zekerheid beter te waarborgen.
Op deze manier wil de Belastingdienst werknemers én echte zelfstandigen beschermen.
Wat is de Wet DBA en wat verandert er in 2025?
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen. De wet moet ervoor zorgen dat zelfstandigen die écht ondernemen als zzp'er kunnen werken en mensen die feitelijk in loondienst zijn als werknemer worden behandeld.
De Wet DBA heeft drie belangrijke doelen:
- Duidelijkheid: zzp'ers en opdrachtgevers weten waar ze aan toe zijn.
- Eerlijke concurrentie: bedrijven werken volgens dezelfde regels.
- Schijnzelfstandigheid voorkomen: de feitelijke arbeidsrelatie staat centraal.
Nieuwe regels vanaf 2025
De toepassing van de Wet DBA bleek in de praktijk complex. Daarom gold lange tijd een handhavingsmoratorium. Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA strenger.
Dit betekent onder andere:
- Focus op de praktijk: de feitelijke samenwerking telt.
- Contract: alleen wat op papier staat, is niet bepalend.
- Hogere boetes: overtredingen kunnen financiële gevolgen hebben.
- Strengere controles: bedrijven kunnen vaker worden gecontroleerd.
Hoe werkt de Wet DBA in de praktijk?
Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie kijkt de Belastingdienst naar verschillende factoren:
- Duurzaamheid: hoe lang werk je voor dezelfde opdrachtgever?
- Financiële afhankelijkheid: ben je afhankelijk van één opdrachtgever?
- Gezag: hoeveel zeggenschap heeft de opdrachtgever?
- Integratie: ben je onderdeel van de organisatie?
- Vervangbaarheid: kun je je vrij laten vervangen?
Blijkt uit de beoordeling dat er sprake is van schijnzelfstandigheid? Dan kan de Belastingdienst de arbeidsrelatie alsnog als dienstverband aanmerken. Dit kan gevolgen hebben voor zowel de opdrachtgever als de zzp’er, bijvoorbeeld in de vorm van naheffingen, loonheffingen en eventuele boetes.
Gevolgen voor jou als zzp'er
Schijnzelfstandigheid kan gevolgen hebben voor jou als zzp'er en voor je opdrachtgever:
- Juridische risico's: een opdrachtgever kan alsnog werknemersrechten moeten toepassen.
- Naheffingen: loonheffingen en sociale premies kunnen alsnog worden geïnd.
- Onzekerheid: onduidelijkheid over de arbeidsrelatie kan voor spanning zorgen.
- Reputatieschade: schijnzelfstandigheid kan je professionele imago aantasten.
- Verlies van fiscale voordelen: je kunt bepaalde belastingvoordelen kwijtraken.
- Werknemersrechten: denk aan loondoorbetaling bij ziekte, ontslagbescherming, vakantiegeld en pensioenafdrachten.
Door je bewust te zijn van de risico’s, kun je schijnzelfstandigheid voorkomen.
Schijnzelfstandigheid voorkomen
Wil je schijnzelfstandigheid voorkomen? Dan zijn er verschillende alternatieven:
Detachering
Bij detachering ben je in dienst van een detacheringsbureau, terwijl je aan de slag gaat bij verschillende opdrachtgevers. Zo profiteer je van de zekerheid van een vast dienstverband én krijg je de kans om bij uiteenlopende organisaties waardevolle ervaring op te doen.
Voordelen van detachering zijn bijvoorbeeld:
- doorbetaling bij ziekte;
- ervaring bij verschillende organisaties;
- pensioenopbouw;
- zekerheid van een arbeidsovereenkomst.
Andere mogelijkheden zijn:
- Payrolling: je werkt voor een opdrachtgever en bent formeel in dienst van een payrollorganisatie.
- Uitzenden: je werkt via een uitzendbureau met de zekerheid van een arbeidsovereenkomst.
Lees ook: Zzp versus detachering: welke werkvorm past bij jou?
Liever als zzp'er blijven werken?
Wil je graag zelfstandig blijven werken én duidelijkheid over de afspraken met je opdrachtgever? Dan kan een modelovereenkomst uitkomst bieden. Hiermee leg je vast hoe jullie samenwerken en verklein je de kans op onduidelijkheid over de arbeidsrelatie.
Met een modelovereenkomst kun je:
- afspraken over de samenwerking vastleggen;
- duidelijk maken hoe je zelfstandig werkt;
- meer duidelijkheid krijgen over de arbeidsrelatie.
Meer informatie en voorbeelden vind je bij de Belastingdienst.
Vragen over schijnzelfstandigheid?
Heb je vragen of wil je meer weten over detacheren via Unique? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee over een werkvorm die bij jouw situatie past.
Ook interessant: Dit zijn de regels voor zzp'ers in de kinderopvang.
FAQ: schijnzelfstandigheid
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand als zzp'er werkt, maar de arbeidsrelatie in de praktijk sterk lijkt op die van een werknemer.
Wat is de Wet DBA?
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Daarbij wordt beoordeeld of iemand daadwerkelijk als zelfstandige werkt of feitelijk werknemer is. Opdrachtgevers en opdrachtnemers zijn samen verantwoordelijk voor een juiste beoordeling van de arbeidsrelatie.
Wat staat er in de Wet DBA?
De Wet DBA bevat regels voor de beoordeling van de arbeidsrelatie. Belangrijke punten zijn:
- Arbeidsrelatie: gaat het om zelfstandigheid of een dienstbetrekking?
- Criteria: onder andere gezag, persoonlijke arbeid en vergoeding spelen een rol.
- Modelovereenkomsten: deze kunnen helpen om afspraken vast te leggen.
- Sancties: overtredingen kunnen leiden tot naheffingen en boetes.
Wat houdt de overgangsperiode van de Wet DBA in?
De overgangsperiode biedt opdrachtgevers en opdrachtnemers tijd om arbeidsrelaties in lijn te brengen met de Wet DBA.
Gedurende deze periode legt de Belastingdienst geen vergrijpboetes op, mits:
- de arbeidsrelatie correct wordt beoordeeld;
- maatregelen worden genomen tegen schijnzelfstandigheid;
- waar nodig wordt samengewerkt met de Belastingdienst.
De overgangsperiode loopt van 1 januari 2025 tot 1 januari 2026. Daarna handhaaft de Belastingdienst de wet volledig.
Hoe weet ik of er sprake is van schijnzelfstandigheid?
Verschillende factoren kunnen wijzen op schijnzelfstandigheid:
- Duur: werk je langdurig voor dezelfde opdrachtgever?
- Exclusiviteit: werk je alleen voor deze opdrachtgever?
- Gezag: bepaalt de opdrachtgever hoe of wanneer je werkt?
- Ondernemersrisico: loop je financieel risico?
- Persoonlijke arbeid: moet je het werk zelf uitvoeren?
- Vervanging: mag iemand anders het werk voor je doen?
Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid kan onder andere leiden tot:
- Boetes: overtredingen kunnen financiële gevolgen hebben.
- Naheffingen: belastingen en premies kunnen alsnog worden geïnd.
- Werknemersrechten: bepaalde rechten kunnen alsnog van toepassing blijken.
Hoe kan ik schijnzelfstandigheid voorkomen?
Je kunt verschillende maatregelen nemen:
- Afspraken: leg de arbeidsrelatie duidelijk vast.
- Duur: voorkom onnodig langdurige samenwerkingen.
- Exclusiviteit: voorkom dat de samenwerking te veel op een dienstverband lijkt.
- Zelfstandigheid: zorg voor voldoende vrijheid in de uitvoering van het werk.
Twijfel je over de arbeidsrelatie? Laat je dan adviseren over jouw specifieke situatie.
Wat is een modelovereenkomst?
Een modelovereenkomst is een door de Belastingdienst goedgekeurd voorbeeldcontract waarmee opdrachtgevers en zzp'ers afspraken over hun samenwerking kunnen vastleggen.
Is een modelovereenkomst verplicht?
Nee. Een modelovereenkomst is niet verplicht, maar kan helpen om duidelijkheid te creëren over de arbeidsrelatie.
Waar vind ik een modelovereenkomst?
Op de website van de Belastingdienst vind je modelovereenkomsten die je kunt gebruiken voor jouw situatie.
Let op: deze veelgestelde vragen geven algemene informatie. Laat je bij specifieke situaties adviseren door bijvoorbeeld een jurist of belastingadviseur.
Andere relevante artikelen
Alle artikelen
