Schijnzelfstandigheid: wet DBA en regels vanaf 2025

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer je als zelfstandige zonder personeel werkt, terwijl je in de praktijk aan de criteria van een werknemer voldoet. Je werkt dus als zzp'er, maar functioneert eigenlijk als iemand in loondienst. Dit kan gevolgen hebben voor jou én je opdrachtgever.

Waarom pakt de Belastingdienst schijnzelfstandigheid aan?

De Belastingdienst pakt schijnzelfstandigheid aan om:

• Belastinginkomsten: belastingvoordelen kunnen onterecht worden gebruikt.
• Eerlijke concurrentie: bedrijven onder dezelfde voorwaarden te laten werken.
• Regelingen: deze beschikbaar te houden voor echte ondernemers.
• Werknemersrechten: werkenden beter te beschermen.
• Zekerheden: zoals sociale zekerheid beter te waarborgen.

Op deze manier wil de Belastingdienst werknemers én echte zelfstandigen beschermen.

Wat is de Wet DBA en wat verandert er in 2025?

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen. De wet moet ervoor zorgen dat zelfstandigen die écht ondernemen als zzp'er kunnen werken en mensen die feitelijk in loondienst zijn als werknemer worden behandeld.

De Wet DBA heeft drie belangrijke doelen:

• Duidelijkheid: zzp'ers en opdrachtgevers weten waar ze aan toe zijn.
• Eerlijke concurrentie: bedrijven werken volgens dezelfde regels.
• Schijnzelfstandigheid voorkomen: de feitelijke arbeidsrelatie staat centraal.

Nieuwe regels vanaf 2025

De toepassing van de Wet DBA bleek in de praktijk complex. Daarom gold lange tijd een handhavingsmoratorium. Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA strenger.

Dit betekent onder andere:

• Focus op de praktijk: de feitelijke samenwerking telt.
• Contract: alleen wat op papier staat, is niet bepalend.
• Hogere boetes: overtredingen kunnen financiële gevolgen hebben.
• Strengere controles: bedrijven kunnen vaker worden gecontroleerd.

Hoe werkt de Wet DBA in de praktijk?

Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie kijkt de Belastingdienst naar verschillende factoren:

• Duurzaamheid: hoe lang werk je voor dezelfde opdrachtgever?
• Financiële afhankelijkheid: ben je afhankelijk van één opdrachtgever?
• Gezag: hoeveel zeggenschap heeft de opdrachtgever?
• Integratie: ben je onderdeel van de organisatie?
• Vervangbaarheid: kun je je vrij laten vervangen?

Blijkt uit de beoordeling dat er sprake is van schijnzelfstandigheid? Dan kan de Belastingdienst de arbeidsrelatie alsnog als dienstverband aanmerken. Dit kan gevolgen hebben voor zowel de opdrachtgever als de zzp’er, bijvoorbeeld in de vorm van naheffingen, loonheffingen en eventuele boetes.

Gevolgen voor jou als zzp'er

Schijnzelfstandigheid kan gevolgen hebben voor jou als zzp'er en voor je opdrachtgever:

• Juridische risico's: een opdrachtgever kan alsnog werknemersrechten moeten toepassen.
• Naheffingen: loonheffingen en sociale premies kunnen alsnog worden geïnd.
• Onzekerheid: onduidelijkheid over de arbeidsrelatie kan voor spanning zorgen.
• Reputatieschade: schijnzelfstandigheid kan je professionele imago aantasten.
• Verlies van fiscale voordelen: je kunt bepaalde belastingvoordelen kwijtraken.
• Werknemersrechten: denk aan loondoorbetaling bij ziekte, ontslagbescherming, vakantiegeld en pensioenafdrachten.

Door je bewust te zijn van de risico’s, kun je schijnzelfstandigheid voorkomen.

Schijnzelfstandigheid voorkomen

Wil je schijnzelfstandigheid voorkomen? Dan zijn er verschillende alternatieven:

Detachering

Bij detachering ben je in dienst van een detacheringsbureau, terwijl je aan de slag gaat bij verschillende opdrachtgevers. Zo profiteer je van de zekerheid van een vast dienstverband én krijg je de kans om bij uiteenlopende organisaties waardevolle ervaring op te doen.

Voordelen van detachering zijn bijvoorbeeld:

• doorbetaling bij ziekte;
• ervaring bij verschillende organisaties;
• pensioenopbouw;
• zekerheid van een arbeidsovereenkomst.

Andere mogelijkheden zijn:

• Payrolling: je werkt voor een opdrachtgever en bent formeel in dienst van een payrollorganisatie.
• Uitzenden: je werkt via een uitzendbureau met de zekerheid van een arbeidsovereenkomst.

Lees ook: Zzp versus detachering: welke werkvorm past bij jou?

Liever als zzp'er blijven werken?

Wil je graag zelfstandig blijven werken én duidelijkheid over de afspraken met je opdrachtgever? Dan kan een modelovereenkomst uitkomst bieden. Hiermee leg je vast hoe jullie samenwerken en verklein je de kans op onduidelijkheid over de arbeidsrelatie.

Met een modelovereenkomst kun je:

• afspraken over de samenwerking vastleggen;
• duidelijk maken hoe je zelfstandig werkt;
• meer duidelijkheid krijgen over de arbeidsrelatie.

Meer informatie en voorbeelden vind je bij de Belastingdienst.

Vragen over schijnzelfstandigheid?

Heb je vragen of wil je meer weten over detacheren via Unique? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee over een werkvorm die bij jouw situatie past.

Ook interessant: Dit zijn de regels voor zzp'ers in de kinderopvang.

FAQ: schijnzelfstandigheid

Let op: deze veelgestelde vragen geven algemene informatie. Laat je bij specifieke situaties adviseren door bijvoorbeeld een jurist of belastingadviseur.